Het moede hoofd, door Adri van den Beukel (klik voor meer)
Genootschap Onze Taal vroeg van de week op Twitter wat wij, de volgers, het beste of mooiste vonden: de moede vrouw, de moeë vrouw of de moeie vrouw. De vraag is een beetje onduidelijk, want het beste en het mooiste vallen niet altijd samen, ook niet als het om woorden gaat. Zo vind ik meizoentje de mooiste Nederlandse naam voor de Bellis perennis, maar madeliefje de beste, want ik denk dat die door veel meer mensen wordt begrepen. Maar goed, Onze Taal was benieuwd welke van die drie vormen onze voorkeur had, en we mochten zelf weten waar we die voorkeur op baseerden – zo heb ik het maar opgevat.
Ik zal de drie vormen een voor een langslopen, zonder meteen te verklappen welk antwoord ik zelf heb ingezonden, al was het maar omdat ik daar niet meer achter sta. Lees verder
Hier rechts zie je niet een schets van een zaag, een grasveld of een woelige zee, noch het gekrabbel van mijn vijfjarige ik die grotemensenschrijverij imiteert. Hier heeft een heuse volwassene echt iets geschreven: minimum. 
Traduttore traditore, doorgaans vertaald als ‘de vertaler is een verrader’, is waarschijnlijk de enige Italiaanse uitdrukking in mijn actieve woordenschat. En afgezien van woordenboeken en dergelijk zal Umberto Eco’s La ricerca della lingua perfetta het enige Italiaanse boek in mijn kast zijn. Het heeft daarom wel iets toepasselijks dat ik van de week juist in dat boek een verontrustende vertaalfout aantrof.
Op bladzijde 98 en 99 van de Engelse versie, In search of the perfect language, staat een passage waarin de auteur beweert dat voor de Duitse reformator Maarten Luther ‘German was the language closest to God’. Nu zijn soortgelijke beweringen volop gedaan over het Hebreeuws, Arabisch, Tamil, Koreaans en andere talen, misschien zelfs ook het Duits. Maar dat Luther die zin uit zijn ganzenveer zou hebben laten vloeien, leek me sterk. Niets voor hem. 
In 1848 verscheen er een boek onder de titel Nederduitsche Grammatica, geschreven door dr. M.S. Polak. Raadsel: welke taal werd er in dit werk beschreven? ‘Nederduits’ is een voor de hand liggend antwoord. En als ik vraag welke talen er schuilgaan achter de namen Platdiets, Platduutsj en Plautdietsch, zal de verleiding groot zijn om drie keer ‘Platduits’ te antwoorden. Of opnieuw ‘Nederduits’, want dat betekent hetzelfde.
Van sommige woorden komen we vaker het meervoud tegen dan het enkelvoud. We hebben het soms over maden, maar eigenlijk zelden over één individu (tenzij over een ‘made in Germanij’, zoals Kees Stip schreef). We hebben het vrij vaak over sokken, maar over een enkelvoudige sok vrijwel alleen als zijn duopartner zoek is – als hij een onke sok is geworden dus, om een van mijn favoriete woorden te gebruiken.
Het Hongaars heeft een gewoonte die tamelijk vreemd is, tot je bedenkt dat hij in het Nederlands ook voorkomt.
Moet je opletten wat er gebeurt als biologen de pen ter hand nemen. Natuurlijk gaan ze ze jargon gebruiken; dat is logisch. Dat daar grappige woorden als het poëtisch aandoende struweel en het rijmende plasdras tussen zitten, is alleen maar leuk. Maar zodra ze over sóórten gaan praten, treden er verschijnselen op, minstens drie, die ik als eindredacteur niet kan toejuichen. 
De nieuwsbrief van presentatie- en taalcoach Buffi Duberman is een van de weinige die ik trouw lees, elke maandag weer. Hij is persoonlijk en levendig en ik word er telkens opgewekt van, ook al weet ik best dat het hogere doel ervan is om uiteindelijk een klant van me te maken – een doel dat ze trouwens ook heeft bereikt. Geeft niks; als klant word je weer net zo uitbundig bejegend. ‘Ontregelend innemend’, zoals NRC schreef.
Het rare van de zin zit ’m natuurlijk in het eerste woord, het persoonlijk voornaamwoord es. Dat betekent meestal ‘het’, zoals in es liegt hier, ‘het ligt hier’ of es regnet, ‘het regent’. Soms ook wordt es in het Nederlands ‘er’, zoals in es wird behauptet, dass…, ‘er wordt beweerd dat’. Maar in de zin die me verraste, (1) dus, moet es simpelweg weggelaten worden. Ik kan in ieder geval geen goede Nederlandse vertaling bedenken waarin het met ‘het’, ‘er’ of desnoods nog iets anders weergegeven kan worden. Het is gewoon niet nodig. Es lijkt maar een grammaticaal hulpmiddel te zijn, en dat valt in het Nederlands in dit geval kennelijk weg. 
Met Nederlands kun je veel lol hebben, maar omdat ik mijn vreemde talen natuurlijk een stuk minder goed beheers dan mijn (schier)moedertaal, bevatten die nog méér spannende verrassingen. Zelfs over zo iets alledaags als het werkwoord ‘zijn’ blijk ik me nog te kunnen verwonderen.
Gaston Dorren, taaljournalist 