Een liefdeslied voor de taal

Mijn eerste muziekvideo:

afspeelknop

schermafbeelding klein.jpgIk neem in juli en augustus vrij, ook van het videomaken. Maar deze week krijg je er twee voor de prijs van één.

  1. een kort praatje vanuit het zwembad
  2. een liedje. Een liefdesliedje. Over de liefde voor taal, natuurlijk.
Geplaatst in taal algemeen, vlog | Tags: | 1 reactie

Wat Dutch is, dat deugt niet

Ik heb er in mijn video’s al iets over verteld (in deze om precies te zijn): dit najaar verschijnt mijn nieuwe boek, De Dutchionary. Het bevat meer dan 400 Engelse uitdrukkingen en namen die het element Dutch bevatten.

De uitgever, Pluim, schrijft er dit over:

Double Dutch voor koeterwaals. Dutch Butt Disease voor lelijke dikke billen. Dutch treat voor juist niet trakteren. Een Dutch rose voor als je met je hamer de spijker mist en het hout raakt. Dutch oven voor een scheet in bed. Dutch courage voor sterke drank. En een Dutch uncle geeft je op je donder. Als je naar de Engelse taal kijkt, lijkt het wel of Engelsen en Amerikanen ons laffe, lompe, lelijke, boerse, vieze, blowende, oversekste en suïcidale oplichters vinden. Die ook nog eens de straat verkeerd oversteken door middel van een Dutch crossing.

In De Dutchionary komen ruim 400 oude, nieuwe en tijdloze uitdrukkingen aan bod die allemaal het woord Dutch bevatten. Hoe komen wij aan zo’n slechte naam? Dorren laat zien hoe politieke, economische en demografische ontwikkelingen hun sporen in de taal hebben nagelaten. De aanleidingen zijn vergeten, de uitdrukkingen zijn gebleven. Dorren verklaart in welke periodes, in welke streken en om welke redenen ‘Dutch’ zo’n ongunstige lading kreeg. Een woordenboek vol nare vooroordelen – van anderen over ons – is een ongemakkelijke herinnering aan de absurde uitwassen waar bekrompenheid en vreemdelingenhaat toe kunnen leiden.”

Overigens zijn niet letterlijk álle uitdrukkingen negatief: de positieve zijn op de vingers van één hand te tellen, maar een aardig aantal is neutraal, dat wel. Vandaar dat de titel van dit blogje niet de (onder)titel van het boek is geworden. Maar dat ‘we’ – nou ja, onze voorouders, en trouwens, vaak sloeg ‘Dutch’ eigenlijk op Duitsers… Hoe dan ook: dat we lange tijd een slechte reputatie hebben gehad onder Engelstaligen, dat valt niet te ontkennen.

Wil je heel af en toe een berichtje ontvangen rondom het verschijnen van De Dutchionary? Vul dan hier je mailadres in en klik op ‘Verzenden’. 



Geplaatst in boeken e.d., vreemde talen | Tags: , | 2 reacties

Kort Amerikaans

manmetgeweerIk heb onlangs een korte lijst van 625 basiswoorden uit het Engels vertaald in de taal die ik aan het leren ben, het Pools. Het zijn niet per se de allermeest gebruikte woorden (getuige adjective, sweat, ninth en lip), maar frequent zijn de meeste wel. De auteur, de Amerikaan Gabriel Wyner, beweert bovendien dat ze makkelijk te leren zijn aan de hand van plaatjes, maar daar geloof ik geen barst van (zie verb, material, no).

Ik vind het een nuttige lijst (en hij is hier te downloaden). Toch moest ik er ook een beetje om grijnzen. Wyner heeft veel gereisd. Waarom neemt hij dan de eenheden inch, foot (measurement) en pound op, naast centimeter, meter en kilogram? Je kunt als Amerikaan wel leren dat een inch in het Pools cal heet, maar als je in Polen bent, zul je je toch in centymetry moeten uitdrukken. De rest van de wereld heeft immers niet gewacht tot de VS ook aan het metriek stelsel toe waren. Een andere vreemde keuze is dollar, want die munt heet bijna overal ter wereld ongeveer hetzelfde. De opdracht look up local currency had de taalleerder op een nuttiger spoor gezet, namelijk dat de wereld elders anders is.

Vanuit mijn Europese perspectief bevat de lijst wel meer opmerkelijke keuzes. Gun, kill, murder en victim staan erop, maar factory, cook, sandwich en village niet. Lawyer en court wel, law en justice niet (oké, moeilijker af te beelden). Election en president wel, maar government en parliament niet. Echte basiswoorden als put en take ontbreken, terwijl naast meat (goed om te weten) ook beef en pork (van later zorg) speciaal genoemd worden. Fruit en vegetable missen dan weer. Kortom, al is de lijst beknopt en goed bruikbaar, erg stevig geworteld in de cultuur van de maker is ie wel. Wat overigens ook gebeurd zou zijn, vermoed ik, als een Europeaan of Oost-Aziaat hem had opgesteld. (Leuk om over na te denken: welke woorden zouden de lijst typisch Europees maken?)

Natuurlijk staat het me vrij om zelf woorden te vervangen, en dat doe ik ook: geen gun maar law, geen murder maar cook. En in plaats van pork, beef en lemon (?!) zal ik maar eens een paar typisch Poolse gerechten als barszcz, bigos en pierogi op mijn taalmenu zetten.

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w25: wat ik van je heb geleerd

In de vorige twee vrijmivi’s stelde ik telkens een vraag aan de kijker: over de uitspraak van ‘bug’ en over een bijzondere Limburgse werkwoordsvorm. Deze week trek ik conclusies uit alle antwoorden die ik kreeg. (Zie onder de video voor een klein extraatje.)

 

Ik heb het in deze video en in die van twee weken geleden alleen maar over het werkwoord höbbe (hebben). om precies te zijn over de aanvoegende wijs van de verleden tijd van höbbe. Maar natuurlijk hebben in het Duits en veel andere talen ook andere werkwoorden zo’n vorm: denk aan het Nederlandse ‘als ware het’, het Engelse ‘if she were‘ enzovoort.

Ik heb vernomen dat er ook in het Kerkraads zo’n vorm voorkomt, al weet ik niet meer hoe die precies luidde – iets als wäör of wuur, vermoed ik. Dat is niet vreemd, aangezien taalkundigen het Kerkraads veelal als een Duits dialect beschouwen. Verrassender was de informatie die ik van Patrick Slechten in Bilzen ontving, namelijk dat in zijn dialect zelfs een stuk of zes werkwoorden, waaronder ‘willen’, ‘moeten’, ‘mogen’ en ‘kunnen’, nog zo’n vorm zouden hebben. Ik ben er nog niet van overtuigd dat die onder de hedendaagse sprekers van het Bilzers wijdverbreid zijn, maar dat ze bestáán, neem ik zonder meer aan.

Geplaatst in Nederlandse taal, vlog | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w24: hoe zeg je bug?

Deze week een uitspraakvraag waar ik zelf – om het wat overdreven uit te drukken – mee worstel: hoe spreek je het Engelse leenwoord bug uit?

Laat je me even weten tot welk bug-team jij behoort?

 

Geplaatst in Nederlandse taal, vlog | Tags: , , | 5 reacties

Vrijmivi 20w23: in en over het Limburgs

Mijn vlogs zijn meestal in het Nederlands, maar vorige keer zat er wat Engels in en deze keer is er een goede reden om Limburgs te spreken: de video gáát erover. Althans, over een grammaticaal bijzonderheidje van het Limburgs dat in het Nederlands niet bestaat. (Onder de video nog een aanvullende gedachte.)

Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vlog | Tags: , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w21: Baskische woorden in IJsland en Canada

Een tijd geleden interviewde ik de Finse vertaalster Siru Laime over de onwaarschijnlijkste taal van Europa. Een verhaal over walvisvaarders, indianen en verraste Franse geleerden.

 

Geplaatst in vlog, vreemde talen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w20: Onze blote spelling

Je hebt er nog nooit bij stilgestaan, maar in de Nederlandse spelling zit een slimmigheidje dat geen enkele andere taal heeft.

Geplaatst in Nederlandse taal, vlog | Tags: , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w19: The Dutchionary (1)

In mijn tiende vrijmivi vertel ik één verhaal uit The Dutchionary, mijn nieuwste boek-in-wording: dat over Trijntje Ehlhart uit Holwerd, Dingeman de Wit uit Colijnsplaat en hun Zeelandse gezin. Zeelands inderdaad, en niet Zeeuws.

Geplaatst in boeken e.d., Nederlandse taal, vlog, vreemde talen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Vrijmivi 20w18: Nederlandsk

De Noorse vertaalster Hedda Vormeland vertelt over haar liefde voor de taal en literatuur van Vlaanderen en Nederland.

Geplaatst in Nederlandse taal, vertalen, vlog | Tags: , | Een reactie plaatsen