Het vliegt en het heeft een naam

Ik heb niet speciaal iets met vogels, al ben ik blij dat onze kat al een paar jaar te sloom is om ze te vangen. Maar zelfs voor iemand als ik heeft vogelaar Toine Andernach een heerlijk boek geschreven: Baardman & boterkontje.

Dat komt deels gewoon door het onderwerp: het gaat over vogelnámen, en dus over taal. Etymologieën, volksnamen à la boterkontje, biologisch misleidende namen, historische anekdotes, ze staan er allemaal in. Maar de aantrekkelijkheid van het boek zit hem ook voor een flink deel in de stijl: behalve informatief zijn de teksten geestig en speels geschreven, niet te lang en ook nog eens mooi geïllustreerd.

Ik strooi even met een paar feitjes. Wat doet een putter? Putten. Waar kan de ijsvogel slecht tegen? Strenge vorst. Heet de fuut naar zijn roep? Luister ernaar en je weet: nee. Hoe ziet een snor eruit? Snorloos. (De baardman daarentegen…) Wat is de overeenkomst tussen de flamingo en de Vlaamse gaai? Meer dan alleen het roze. Het volledige antwoord staat op blz. 97.

Het register omvat zo’n 200 namen, en het is dat het bladzijdenummers vermeldt, anders zou het met zijn vrije regelval en mysterieuze, beeldende taal net een overmatig allitererend gedicht zijn. De officiële Nederlandse namen zorgen daar al voor, maar het effect wordt nog versterkt door allerlei regionale en verouderde woorden, zoals Grete van Gluurne voor ‘wielewaal’, inclusief een aantal Friese, zoals readskonk voor ‘ooievaar’. Wil ik dat allemaal weten? Welnee. Wil ik het lézen? Absoluut! Wel als Andernach het vertelt.

Een vogelaar heeft Baardman & boterkontje niet van me gemaakt. Maar ik ben nu wel nóg blijer dat onze middelbare kat de tuinvogels met rust laat.

******

Baardman & boterkontje · De vogel en zijn naam, door Toine Andernach. Uitgeverij Noordboek, ISBN 987 90 5615 693 0, 128 bladzijdes, € 17,50. Te koop bij je lokale boekhandel, die je klandizie op dit moment hard nodig heeft.

Dit bericht werd geplaatst in boeken e.d., Nederlandse taal en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Het vliegt en het heeft een naam

  1. Maarten Vidal zegt:

    Vogel- en plantennamen. Vaak ken ik ze wel, maar heb ik er geen beeld bij. Maar als ik een boek lees in een andere taal, en ik kom bijvoorbeeld “tarabuso” tegen in het Italiaans of “thimbleweed” in het Engels, dan heb ik de onhebbelijke gewoonte om toch op te zoeken wat dat in het Nederlands is. Om dan de vertaling “roerdomp” of “bosanemoon” te lezen, en weinig wijzer te worden. Dus voor je “lezen in zeven andere talen”-project: negeer woorden waarvan je met enige zekerheid kunt zeggen dat je je er in het Nederlands ook geen echt voorstelling van kunt maken.

    Like

  2. Olla vogala, wat een leuk boek! In dit verband ook vermeldenswaard: het monumentale ‘Verklarend en etymologisch woordenboek van de Nederlandse vogelnamen’ door Klaas J. Eigenhuis van 2004.
    Het “bevat alle officiële namen van de Nederlandse vogels alsmede een groot aantal Friese vogelnamen en Nederlandse vogelvolksnamen”. Het telt maar liefst 672 pagina’s.

    Like

    • Gaston zegt:

      Ik werd daar inderdaad ook al door iemand anders op geattendeerd. Het lijkt wel of ‘de kleine Andernach’ een soort ‘armeluisversie’ van ‘de dikke Eigenhuis’ is. Of misschien eerder nog een vrolijkeluisversie!
      (Leuk gevonden, je aanhefje!)

      Like

Laat een reactie achter op Maarten Vidal Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s